گراميداشت سالروز در گذشت اشو زرتشت اسپنتمان، يكي از مناسبت‌هايي است كه بيش از هميشه به او كه نخستين پيام آور يكتايي خداوند بود، انديشه كنيم و و با خواندن آنچه اشو زرتشت گفته است و آنچه درباره اين پيامبر گفته‌اند، بر اين باور پايبندتر شويم كه اگرچه اشو زرتشت نيز همانند همه انسان‌هاي ديگر تن به خاك سپرد اما يادش، نامش‌ و پيامش تا دير و دور مي‌ماند.

آنچه در پي مي‌آيد، گزيده‌اي از  گفته هاي نخستين يكتا پرست گيتي و ديدگاه ديگران در باره اشو زرتشت است:

*بهترين گفته‌ها را به گوش بشنويد، و با انديشه‌ي روشن بنگريد، و هر يك از شما براي خويشتن، يكي از اين دو راه را برگزيند.    (يسنا ٣٠ بند ٢)

* اينك سخن مي‌‌دارم، براي شما اي خواستاران، و براي شما اي دانايان، از دو نهاده‌ي بزرگ. و مي‌ستايم اهورا و انديشه‌ي نيك را،‌ و دانش نيك و آيين راستي را، تا فروغ و روشنايي را دريابيد، و به رسايي و شادماني برسيد.    (يسنا، سروده‌ي ٣٠،بند ١)

*موبد رستم شهزادي در كتاب سيري در آموزش گات‌ها، مي‌نويسد: يكي از مهم‌ترين خويشكاري‌ها و رسالت‌هاي هر پيامبري رهبري بشر به سوي يكتا‌پرستي و راستي و درستي است تا به وسيله آن صلح و آرامش مردمان فراهم آيد و دست ستم‌پيشه‌گان و سلطه‌گران را از دامان ستم‌كشان و درمانده‌گان كوتاه گرداند. اشوزرتشت در مورد خويشكاري خود برابر يسناي 28 بند 4 مي‌فرمايد:

«اي اهورامزدا من آگاهم كه مرا براي رهبري روان مردم جهان گماشته‌اي و ازپاداشي كه براي كردارنيك و بد مي‌بخشي خبر دارم و آماده‌ام تا زماني كه مرا تاب و توانايي هست به مردم بياموزم كه به سوي راستي راه پويند.»

«اي اهورامزدا من كه زرتشت هستم از تو درخواست مي‌كنم كه به من تاب و توانايي بخشي تا از پرتو راستي و پاك منشي بتوانم آرامش و آسايش جهان را فراهم سازم.» يسنا29 بند10

« اي مزدا به من نيروي راستي و پاك منشي و شجاعت روحي عطا فرما تا مردم جهان مرا به آساني بپذيرند و جهانيان تعليم مرا دريابند، چه براي اين كار بزرگ تنها چشم اميدم به ياري و پشتيباني توست.» يسنا 29 بند 11

*گزيده‌اي از باور انديشمندان نيز از اين قرار است؛

كيش ايرانيان آتش پرستي نبود آيين زرتشت براحترام نسبت به عناصر طبيعت بنياد نهاده شده است. از اين رواست كه اراده مذهبي ايرانيان باستان بر اين استوار بود كه آب و هوا و زمين را آلوده نسازند. اين احترام نسبت به همه آنچه طبيعي است و در پيرامون بشر وجود دارد، است و  اينها همه به فضيلت هاي تمدن و شهرنشيني منجر مي‌شود. در ايران باستان همه آنچه آفتاب بر آن ها لبخند ميزد، مي‌بايست در كمال دقت و مواظبت حفظ و پاسداري شود. ( گوته )

در پيام زرتشت عظمت به خوبي مشهود است و او خدا را از خود دور نمي‌بيند. پيامبر ايراني با چنان اعتماد از حقيقت صحبت مي‌كرد كه گويي با اهورامزدا روبروست.  ( س.جي.شاو )

زرتشت رابطه خود را با خدايش بيشتر بر پايه رفاقت و دوستي استوار مي‌بيند. او از خداوند پشتيباني مي‌طلبد، آنگونه كه دوست به دوست روا مي‌دارد. ولي بااين وجود در مقابل پروردگار با تواضع روبرو مي‌شود و با اطاعتي كه توام با از خودگذشتگي و صميميت است.   ( زولستر )

زرتشت به هيچ وجه شخصيتي متعلق به شرق باستان مفقود شده در گرد و خاك تاريخ نيست كه فقط توجه شخصيت عتيقه شناس را جلب كند، بلكه زرتشت يكي از بزرگترين پيامبران روي زمين است. براي آنكه به اين معرفت دست يابيم، البته لازم است كه پيام او را از زنگار ٢٥٠٠ ساله رها سازيم.   ( هينتس )

زرتشت اثر بسيار عظيمي‌در تاريخ پيشرفت بشر باقي گذارده و يكي از مراحل بزرگ تحول فكري جهان را بنيان نهاده است.   ( ج ه . ايليف )

اصلاحات زرتشت از ايرانيان مردمي‌با ايمان ، سالم، بشاش، نسبتاً مذهبي و طالب زندگي ساخته‌است.   ( م . فونتان )

زرتشت اساس آيين و تعاليم خود را برپايه رفيعي بنا نهاد كه از هرگونه اوهام بدور و اقدام زرتشت در اهوراپرستي نه تنها نمونه‌اي از شجاعت و اراده قوي است، بلكه درجه معرفت او را به حقيقت كامل نشان مي‌دهد.   ( رابيندرانات تاگور )